Nhiều bạn đọc chia sẻ với Trung Tâm Dạy Học rằng họ bối rối khi mới bắt đầu tìm hiểu thiết kế bài giảng. Bài viết "Thiết kế hoạt động thực hành chiếm nửa buổi học" được viết để tháo gỡ đúng những vướng mắc ấy, với hướng dẫn cụ thể áp dụng được ngay.
Một lưu ý nhỏ trước khi bắt đầu: hãy xem các gợi ý dưới đây như khung tham chiếu để điều chỉnh linh hoạt, thay vì quy tắc cứng phải theo. Mở đầu buổi học bằng một câu hỏi gây tò mò hoặc một tình huống thật đáng giá hơn mười phút nhắc lại bài cũ, vì sự chú ý của người học quyết định mọi thứ diễn ra sau đó.
Kinh nghiệm từ lớp học thật
Một chút bối cảnh ở đây giúp tránh rất nhiều nhầm lẫn về sau. Quản lý lớp học không phải là kỷ luật thép mà là thiết kế nhịp độ: xen kẽ nghe giảng, thảo luận và thực hành mỗi mười lăm phút giữ được năng lượng của mọi lứa tuổi.
Phản hồi bài làm hiệu quả theo công thức khen cụ thể một điểm, chỉ ra một điểm cần sửa kèm cách sửa, thay vì gạch đỏ toàn trang khiến người học buông xuôi.
Cốt lõi của thiết kế bài giảng
Đây là phần của bức tranh mà nhiều người bỏ sót. Người dạy giỏi khác người giỏi chuyên môn ở khả năng đặt mình vào chỗ chưa hiểu của học trò, và kỹ năng ấy rèn được qua việc quan sát ánh mắt lớp học thay vì nhìn giáo án.
Nghề dạy tự do đang mở ra con đường thu nhập nghiêm túc cho người có chuyên môn, nhưng đòi hỏi thêm kỹ năng tự đóng gói khóa học và xây dựng uy tín cá nhân.
Kỹ thuật đứng lớp hiệu quả
Vài phút đọc kỹ phần này sẽ được đền đáp xứng đáng.
- Kỹ thuật kiểm tra nhanh sự hiểu bài bằng câu hỏi mở cho cả lớp giúp người dạy phát hiện lỗ hổng ngay tại chỗ, thay vì đợi đến bài kiểm tra mới biết đã mất học trò từ tuần trước.
- Dạy trực tuyến không phải là bê nguyên lớp học lên màn hình: thời lượng ngắn hơn, tương tác dày hơn và tài liệu tự học đậm hơn là công thức giữ chân người học từ xa.
- Giáo án tốt viết cho người dạy thay được: mục tiêu đo được, hoạt động theo phút và câu hỏi kiểm tra soạn sẵn, để chất lượng buổi học không phụ thuộc phong độ ngẫu hứng.
- Người mới đứng lớp nên xin dự giờ người dạy giỏi ít nhất mười buổi trước khi tự đứng, vì nghề này học qua quan sát nhanh hơn qua sách sư phạm.
Thiết kế bài giảng
Những người có kinh nghiệm đều nhất quán chỉ về điểm sau. Giáo án tốt viết cho người dạy thay được: mục tiêu đo được, hoạt động theo phút và câu hỏi kiểm tra soạn sẵn, để chất lượng buổi học không phụ thuộc phong độ ngẫu hứng.
Người mới đứng lớp nên xin dự giờ người dạy giỏi ít nhất mười buổi trước khi tự đứng, vì nghề này học qua quan sát nhanh hơn qua sách sư phạm.
Xử lý tình huống lớp học
Các ý cốt lõi, xếp theo mức độ ưu tiên, như sau. Nghề dạy tự do đang mở ra con đường thu nhập nghiêm túc cho người có chuyên môn, nhưng đòi hỏi thêm kỹ năng tự đóng gói khóa học và xây dựng uy tín cá nhân.
Phản hồi bài làm hiệu quả theo công thức khen cụ thể một điểm, chỉ ra một điểm cần sửa kèm cách sửa, thay vì gạch đỏ toàn trang khiến người học buông xuôi.
Câu hỏi thường gặp
Người giỏi chuyên môn có tự nhiên dạy được không?
Không tự nhiên: dạy là kỹ năng riêng nằm ở việc nhìn thấy chỗ chưa hiểu của người học; tin tốt là kỹ năng này rèn được qua dự giờ, quay video buổi dạy và xin phản hồi.
Bắt đầu thiết kế bài giảng nên chuẩn bị gì?
Một giáo án chi tiết theo phút, mục tiêu đo được cho buổi học và phương án B khi hoạt động chính không chạy; sự chuẩn bị thừa là bảo hiểm của người mới đứng lớp.
Lớp ồn không tập trung thì xử lý sao?
Đổi nhịp thay vì đổi giọng: chuyển sang hoạt động cặp đôi, đặt câu hỏi thách thức hoặc cho đứng dậy vận động một phút; kỷ luật bằng thiết kế bền hơn kỷ luật bằng quát.
Dạy online cần thay đổi gì so với offline?
Rút ngắn phần giảng, tăng tần suất tương tác mỗi năm phút và chuyển bớt nội dung sang tài liệu tự học; bê nguyên lớp offline lên màn hình là công thức mất học viên.
Bài viết liên quan
Trung Tâm Dạy Học tổng hợp các cẩm nang thực chiến về thiết kế bài giảng. Đọc thêm tại chuyên mục Thiết kế bài giảng, hoặc liên hệ qua thông tin ở chân trang.